Bij de opbouw van het vermogen kan het als zelfstandige nuttig zijn een verzekering vrij aanvullend pensioen zelfstandigen (VAPZ) af te sluiten. De premies zijn immers aftrekbaar en de uitkering op pensioengerechtigde leeftijd wordt interessant belast.
Maar wat gebeurt er nu als u die pensioengerechtigde leeftijd niet bereikt en voortijdig overlijdt?
Wie ontvangt het kapitaal?
Overlijdt u vóór u met pensioen gaat, dan wordt het opgebouwde kapitaal van uw VAPZ uitgekeerd aan uw nabestaanden of aan de begunstigden die u zelf heeft aangeduid. Deze begunstigden staan vermeld in het contract dat u met de verzekeraar heeft afgesloten. Indien gewenst, kunt u deze keuze op elk moment aanpassen. Meestal gaat het om uw echtgeno(o)t(e), wettelijke of feitelijke partner, of uw kinderen.
Sociale bijdragen
Op het overlijdenskapitaal worden eerst sociale bijdragen ingehouden, namelijk een RIZIV-bijdrage van 3,55% en een solidariteitsbijdrage. Deze laatste varieert tussen de 0% en 2%, afhankelijk van de hoogte van het kapitaal. Deze sociale bijdragen zijn enkel verschuldigd indien het kapitaal uitgekeerd wordt aan de langstlevende echtgeno(o)t(e). Wordt het kapitaal aan een andere begunstigde toegekend, dan zijn deze bijdragen niet van toepassing.
Belastingen
Na afhouding van de sociale bijdragen wordt het overlijdenskapitaal belast via het systeem van de fictieve rente. Hierbij wordt het netto kapitaal (exclusief winstdeelname) omgerekend naar een fictieve lijfrente. De begunstigde moet deze rente gedurende een aantal jaren aangeven in de personenbelasting. Hierdoor wordt het bedrag belast aan de progressieve tarieven, die variëren van 25% tot 50%.
De omzetting van het kapitaal in een fictieve rente is afhankelijk van de leeftijd van de begunstigde op het moment van uitkering.
Indien de overledene op het moment van overlijden de wettelijke pensioenleeftijd had bereikt, of een volledige loopbaan had volgens de geldende pensioenregels én effectief actief was tot die leeftijd, dan wordt de fictieve rente berekend op slechts 80% van het overlijdenskapitaal.
Successierechten
Tot slot zijn ook successierechten verschuldigd op het netto-overlijdenskapitaal. Deze worden betaald door de erfgenamen of aangeduide begunstigden.
Conclusie
U kunt zelf bepalen wie het kapitaal uit uw VAPZ-verzekering ontvangt bij uw overlijden. Wanneer het opgebouwde kapitaal wordt uitgekeerd aan een begunstigde, moeten er doorgaans een solidariteitsbijdrage, personenbelasting en successierechten worden betaald.
Het exacte bedrag aan belastingen en bijdragen hangt af van verschillende factoren, zoals de leeftijd van de overledene en de begunstigde, en de onderlinge graad van verwantschap.
Heeft u nog specifieke vragen met betrekking tot de fiscaalvriendelijke vermogensopbouw als zelfstandige in het algemeen? Of met betrekking tot uw VAPZ-contract in het bijzonder? Aarzel dan niet met ons contact op te nemen! Een mail of telefoontje volstaat!
Het Flamée en Partners team
